Annelerdeki Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu
Anne Babalardaki Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?
Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu planlamak, organize olmak, dikkatin sürdürülmesi ile ilgili zorlukları içerir. Konu çocuk olunca tabiri caizse çocuğun arkasını toplamak, yemek yapmak, düzenlemek, eşyaları muhafaza etmek, çocuğun bir sürü araç gereçlerini ve kıyafetlerini taşımak anne babaya düşmektedir. Anne babanın eğer dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu varsa çocuğuna bakım vermekte zorlanabilirler. Sık öfkelenebilirler. Zamanla çocuğu ile seyahat etmek, temizlik, okul konularında yardım etmek gibi meseleler onlar için işin içinden çıkılmaz hal alır.
Anne Babalarda Yetişkinlerde DEHB var mıdır?
Annelerde de çocuklarda kadar DEHB görünebilir. Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu her ne kadar çocuklarda kendisini gösterse de anne ve babalarda da görülmektedir. Anne babalarda görülen DEHB çocuklardan farklıdır. Çocuklarda hareketlilik, yerinde duramama, odaklanamama olarak kendisini gösterirken annelerde bu durum farklı görünür. ADHD (Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu) çoğu zaman çocuklukla özdeşleştirilir. Oysa bilimsel çalışmalar, ADHD’nin önemli bir kısmının yetişkinlikte de devam ettiğini göstermektedir. Ancak yetişkinlikte ADHD, çocukluktaki gibi sınıfta koşan bir çocuk görüntüsünden çok daha farklı yaşanır. Bu yüzden çoğu kişi yıllarca yaşadığı zorlukların adını koyamaz. Yetişkin ADHD’si olan bireyler genellikle “potansiyelini kullanamayan”, “çok zeki ama dağınık”, “isteksiz”, “erteleme sorunu olan”, “aynı anda her şeye başlayıp hiçbirini bitiremeyen” kişiler olarak tanımlanır. Çevreden gelen bu etiketler zamanla kişinin kendi iç sesine dönüşebilir.
Annelerde Yetişkinlerde DEHB nasıl görünür?
Yetişkinlerde ADHD çoğu zaman hiperaktiviteden çok dikkat, dürtüsellik ve duygusal düzenleme alanlarında kendini gösterir. Bu belirtiler iş hayatında, ev ortamında performans sorunlarına, akademik hayatta potansiyelin altında kalmaya, ilişkilerde yanlış anlaşılmalara ve yoğun öz-eleştiriye yol açabilir.
En sık görülen belirtiler:
- Sürekli erteleme, başlayamama ya da bitirememe
- Odaklanmada zorlanma, okurken veya dinlerken kopmalar
- Zamanı yönetememe, geç kalma, plan yapamama
- Çabuk sıkılma, motivasyonu sürdürememe
- Unutkanlık, dağınıklık, eşya kaybetme
- Dürtüsel konuşmalar, ani kararlar
- Duygusal dalgalanmalar, çabuk sıkılma veya çabuk öfkelenme
- “Hep bir şeyler yanlış gidiyor” hissi
Neden Çoğu Yetişkin Geç Tanı Alır
Birçok kişi çocukluğunda “yaramaz”, “hayalperest”, “tembel” ya da “çok zeki ama çalışmıyor” şeklinde tanımlanarak büyür. Akademik olarak idare edebilen bireylerde sorunlar fark edilmeden kalabilir. Yetişkinlikte artan sorumluluklar (iş, ilişkiler, zaman yönetimi, çoklu görevler) dikkat sistemini daha fazla zorladığında ise belirtiler görünür hale gelir. Bu noktada kişi genellikle kendine şu soruları sormaya başlar: “Neden herkes yapabiliyorken ben zorlanıyorum? Neden istiyorum ama yapamıyorum?”
Yetişkin ve Anne Baba DEHB Sadece Bir Dikkat Sorunu mudur?
ADHD yalnızca odaklanamamak değildir. Aynı zamanda bir kendilik algısı meselesidir. Yıllarca yaşanan başarısızlık deneyimleri kişide: Yetersizlik inancı, özgüven problemler, kaygı ve depresif durumlar, tükenmişlik, suçluluk, utanç sık gözlemlenir.
Anne Babaların DEHB Semptomlarına 4 Öneri:
Spor ve Yürüyüşü Hayatınızdan Çıkarmayın
Sağlıklı bir ruhsal yapı ancak sağlıklı bir beden ile kendisini gösterir. Kan dolaşımını sağlıklı yapmak, bedende birikmiş enerjiyi spor yoluyla dışarı çıkarmak kasların rahatlamasına sebep olur. Spor ve yürüyüş kaygı ve depresyonu azaltır. Zihni düzenlenir. Duyguları sakinleşir. Spor yapmak aynı zamanda spor yaptığı alanda sosyalleşme imkanı da tanır. Dolayısıyla yalnızlık duygusunu azaltır. Sosyal desteği arttırır. Kendine değer vermek öz denetimin başında gelmektedir. Sadece etrafa odaklanmak dikkat eksikliğini anne babalarda arttırır.
Sağlıklı Beslenmek
Paketli gıdalar, abur cuburlar, şekerli yiyeceklerin dikkat eksikliğini arttırdığı ve düzenlemeyi azalttığını gösteren veriler vardır. Sağlıklı beslenmek kişiyi zinde tutar. Kaygılarını azaltır. Basit karbonhidat yerine kaliteli karbonhidrat tüketmek açlık şekerini dengeler. Böylece duygular daha regüle olur. Kişi dikkat eksikliği olan bir anne baba çocuğunun verdiği karmaşayı düzenler.
Psikoterapi Görüşmeleri Alın Klinik Psikolog ile Görüşün
“Ben de çocukken dikkat eksikliğine sahipmişim? Ben de yerimde duramazmışım. Ben de yaramazmışım.” gibi söylemler dikkat eksikliği bozukluğu sahip çocuğu olan anne babalarda sık gözlemlenir. Genel de anne baba bunu genetik olduğu yönünde yorumlar. Fakat genetik olduğunu düşünmek ve genetik olduğuna dahil yorum yapmak problemi ben geçiremem, bu problem geçmez demektir. Fakat yapılan çalışmalar DEHB sahibi anne babalarda ya da yetişkinlerde psikoterapi yöntemlerinin de uzun vadede kalıcı çözümler ürettiğini söyler. Psikodinamik psikoterapi, Bilişsel Davranışçı Psikoterapi başlıca kullanılan yöntemler arasındadır.
Not Alın
Dikkat eksikliğine sahip anne baba iseniz mutlaka not alın. Yanınızda bir not defteri bulunsun. Telefonda alınan notlar genelde uyulmayan notlar olmaktadır. Anne babaların kalemle aldıkları notlar daha faydalıdır. Muhakkak yapılacaklar listeniz olsun. Böylece organize olmanız daha da kolaylaşacaktır.